Deși bağlacı bir ödünleme yan cümlesi kurar: belli bir sonuç beklentisi yaratabilecek bir olgu ya da durum sunar, ardından temel eylemin yine de gerçekleştiğini gösterir. Deși plouă, mergem la concert. (Yağmur yağmasına rağmen konsere gidiyoruz.)
deși ne anlama gelir?
Deși, Türkçedeki "-e rağmen" ya da "-se de" ilişkisini anlatır: yan cümle bir engel veya şaşırtıcı bir arka plan sunarken temel cümle ortaya çıkan sonucu belirtir. Günümüz standart Romencesindeki tarafsız kullanımda deși çekimli fiil içeren bir yan cümle başlatır ve bağlacın biçimi hiçbir zaman değişmez.
| Bölüm | Romence kalıp | Görevi |
|---|---|---|
| Ödünleme yan cümlesi | deși + çekimli fiil içeren cümle | Engeli veya beklenmedik olguyu sunar |
| Temel cümle | çekimli fiil içeren cümle | Bu engele rağmen ne olduğunu belirtir |
| Tam cümle | Deși era obosită, Ana a terminat raportul. | Ana yorgun olmasına rağmen raporu bitirdi. |
deși ile yan cümle nasıl oluşturulur?
Deși bağlacını çekimli fiil içeren tam bir cümlenin önüne getir, ardından durumun zamanına ve bakış açısına uygun fiil zamanını seç. Bu bağlaç belirli bir fiil zamanı gerektirmez: Deși nu am timp, te ajut. (Vaktim olmamasına rağmen sana yardım ediyorum.) Deși a fost dificil, am continuat. (Zor olmasına rağmen devam ettim.)
- Şu anki ya da genel bir engel için şimdiki zaman biçimini kullan: Deși este târziu, mai rămân puțin. (Geç olmasına rağmen biraz daha kalacağım.)
- Engel geçmişteki bir olaya aitse geçmiş zaman biçimini kullan: Deși a plouat, meciul a continuat. (Yağmur yağmasına rağmen maç devam etti.)
- Engelin daha sonra ortaya çıkması bekleniyorsa gelecek zaman biçimini kullan: Deși va fi greu, vom încerca. (Zor olacak olsa da deneyeceğiz.)
- Yan cümlede özne ile fiil arasındaki olağan uyumu koru: Deși studenții erau obosiți, au mai lucrat o oră. (Öğrenciler yorgun olmalarına rağmen bir saat daha çalıştılar.)
Ödünleme yan cümlesi nerede kullanılabilir?
Deși ile kurulan yan cümle, temel cümleden önce veya sonra gelebilir. Durumun çerçevesini baştan çizmek istiyorsan onu öne; asıl vurguyu sonuca vermek istiyorsan sona getir. Olağan yazı dilinde iki cümleyi her iki sıralamada da virgülle ayır.
| Sıra | Örnek | Türkçe |
|---|---|---|
| Önce ödünleme yan cümlesi | Deși era frig, am stat pe terasă. | Hava soğuk olmasına rağmen terasta oturduk. |
| Önce temel cümle | Am stat pe terasă, deși era frig. | Hava soğuk olmasına rağmen terasta oturduk. |
| Olumsuz engel | Deși nu cunoștea orașul, s-a descurcat bine. | Şehri tanımamasına rağmen işin üstesinden iyi geldi. |
deși benzer bağlaçlardan nasıl ayrılır?
Romencedeki birkaç bağlaç şaşırtıcı veya karşıt bir sonuca götürebilir, ancak aralarında farklı ilişkiler kurar. İlk cümle ödünleme bildiren bir arka plan sunuyorsa deși, iki bağımsız cümleyi bağlıyorsan dar, bir koşul belirtiyorsan dacă, ilk cümle bir neden sunuyorsa pentru că gibi bir neden bağlacı kullan.
| Bağlaç | İlişki | Örnek |
|---|---|---|
| deși | ödünleme: bir engel sonucu önlemez | Deși plouă, ieșim la plimbare. (Yağmur yağmasına rağmen yürüyüşe çıkıyoruz.) |
| dar | bağlama: iki bağımsız cümle karşıtlık kurar | Plouă, dar ieșim la plimbare. (Yağmur yağıyor ama yürüyüşe çıkıyoruz.) |
| dacă | koşul: durumlardan biri diğerini belirler | Dacă plouă, rămânem acasă. (Yağmur yağarsa evde kalırız.) |
| pentru că | neden: durumlardan biri diğerini açıklar | Rămânem acasă pentru că plouă. (Yağmur yağdığı için evde kalıyoruz.) |
Aradaki fark yalnızca Türkçe karşılığa değil, düşünceler arasındaki ilişkiye dayanır. Deși plouă, ieșim la plimbare. cümlesinde yağmur bir engeldir ama dışarı çıkılır. Dacă plouă, rămânem acasă. cümlesindeyse yağmur, evde kalmanın koşuludur. Bu yakın kalıplar için dacă ile koşul yan cümlelerine ve pentru că ile deoarece kullanarak neden bildirmeye bak.
deși ile totuși ne zaman birlikte kullanılır?
Totuși, "yine de" veya "buna rağmen" anlamına gelir. Temel cümledeki beklenmedik sonucu güçlendirebilir, ancak kullanılması şart değildir: Deși era obosit, totuși a venit la întâlnire. (Yorgun olmasına rağmen yine de buluşmaya geldi.) Totuși olmadan kurulan Deși era obosit, a venit la întâlnire. cümlesi de eksiksiz ve doğaldır.
- Ödünleme ilişkisi zaten açıksa yalın kalıbı kullan: Deși nu aveam mult timp, am verificat toate datele. (Fazla vaktim olmamasına rağmen bütün verileri kontrol ettim.)
- Karşıtlığı vurgulamak istiyorsan deși … totuși kalıbını kullan: Deși drumul a fost lung, totuși am ajuns înainte de prânz. (Yol uzun olmasına rağmen yine de öğleden önce vardık.)
- Totuși sözcüğünü deși yerine kullanma: totuși temel cümleye aittir ve Era târziu; totuși, am mai discutat. (Geç olmuştu; yine de konuşmaya devam ettik.) örneğindeki gibi bir ödünleme yan cümlesi olmadan da kullanılabilir.
Hangi biçimleri tanımalısın?
Tarafsız ve temel seçenek deși bağlacıdır. Romencede daha uzun ya da daha vurgulu ödünleme ifadeleri de kullanılır. Bunlar her bağlamda diğer bağlaçların yerine geçmez; bu yüzden amaçladığın anlama uygun biçimi seç.
| İfade | Genel anlamı veya kullanımı | Örnek |
|---|---|---|
| chiar dacă | "-se bile"; çoğu zaman kabul edilen bir olasılığı sunar veya ödünlemeyi vurgular | Chiar dacă plouă, mergem la concert. (Yağmur yağsa bile konsere gidiyoruz.) |
| cu toate că | "-e rağmen, -se de"; birkaç sözcükten oluşan standart bir seçenek | Cu toate că era obosită, a continuat să lucreze. (Yorgun olmasına rağmen çalışmaya devam etti.) |
| în ciuda faptului că | "... olmasına rağmen"; daha uzun ve açık bir ifade | În ciuda faptului că era târziu, au mai discutat. (Geç olmasına rağmen konuşmaya devam ettiler.) |
Konuşan kişi ilk cümleyi gerçek bir engel olarak kabul ettiğinde deși ile chiar dacă örtüşebilir. Öğrenirken şu karşıtlık işine yarar: deși genellikle "-e rağmen" anlamında gerçek bir durumu sunarken chiar dacă kolayca "-se bile" anlamında bir olasılık da sunabilir. Deși plouă, ieșim. (Yağmur yağmasına rağmen dışarı çıkıyoruz.) ile Chiar dacă va ploua, ieșim. (Yağmur yağacak olsa bile dışarı çıkıyoruz.) cümlelerini karşılaştır. Bağlam iki seçeneği de mümkün kılabilir; bu nedenle bu ayrımı kesin bir kurala dönüştürme.
Başvuru dil bilgisi kaynakları chiar de ile chiar să biçimlerini de ödünleme yapıları arasında sayar. Bunları tarafsız öğrenici kalıbı deși yerine kullanmak için değil, vurgulu veya bağlama bağlı kullanımlarda tanımak için öğren. Bu makale söz konusu biçimlerin bütün kullanımlarını açıklamayı amaçlamaz.
Kaçınılacak hatalar
- Tarafsız kalıpta deși sonrasına să ekleme: Deși să plouă, ieșim. değil, Deși plouă, ieșim. de. Deși ile kurulan yan cümlede zaten çekimli bir fiil bulunur.
- Dar bağlacını temel deși kalıbının bir parçasıymış gibi kullanma: Deși plouă, ieșim. diyebilir ya da bağımsız cümleleri Plouă, dar ieșim. biçiminde bağlayabilirsin. Açıkça eşleşen bir ödünleme yapısında totuși uygun eşlikçidir: Deși plouă, totuși ieșim.
- Engeli nedenle karıştırma. Deși era obosit, a continuat. cümlesinde yorgunluk eylemi durdurmamıştır; Pentru că era obosit, s-a culcat. cümlesinde ise yorgunluk neden olarak verilir.
- Olağan yazı dilinde ödünleme yan cümlesi başta veya sonda olduğunda virgülü koru: Deși era târziu, am plecat. ve Am plecat, deși era târziu.
Hangi cümle "Geç olmasına rağmen tartışmaya devam ettik" anlamına gelir?
- Deși era târziu, am continuat discuția.
- Dacă era târziu, am continuat discuția.
- Pentru că era târziu, am continuat discuția.
- Deși să fie târziu, am continuat discuția.
Deși, "geç olmuştu" engelini sunarken temel cümle tartışmanın buna rağmen devam ettiğini belirtir. Dacă koşul, pentru că neden bildirir; tarafsız deși kalıbında çekimli fiilin önüne să getirilmez.
"Ana yorgun olmasına rağmen raporu bitirdi" cümlesini Romencede doğru biçimde tamamlayan seçenek hangisidir?
- Deși a fi obosită, Ana a terminat raportul.
- Deși era obosită, Ana a terminat raportul.
- Deși să fie obosită, Ana a terminat raportul.
- Deși fost obosită, Ana a terminat raportul.
Geçmişte süreklilik bildiren era, Ana'nın durumunu tamamlanmış eylemin arka planı olarak sunan çekimli bir fiildir. A fi mastardır; să fie, deși sonrasında tarafsız yapıya uymaz; fost ise burada tek başına çekimli fiil olamaz.
Hangi cümlede baştaki ödünleme yan cümlesi doğru yerde ve doğru noktalama işaretiyle kullanılmıştır?
- Meciul a continuat, deși a plouat.
- Deși a plouat meciul a continuat.
- Deși a plouat, meciul a continuat.
- Deși să plouat, meciul a continuat.
Baştaki deși yan cümlesinden sonra virgül gelir: Deși a plouat, meciul a continuat. İlk seçenekte temel cümle baştadır, ikinci seçenekte olağan cümle sınırındaki virgül eksiktir, dördüncü seçenekteyse geçersiz bir să kalıbı ve yanlış fiil biçimi vardır.
Hangi cümlede deși ile ödünleme yan cümlesi yerine dar ile iki bağımsız cümle bağlanmıştır?
- Deși era obosit, a venit la întâlnire.
- Deși era obosit, totuși a venit la întâlnire.
- Deși să fie obosit, a venit la întâlnire.
- Era obosit, dar a venit la întâlnire.
Era obosit, dar a venit la întâlnire cümlesi, karşıtlık içeren iki bağımsız cümleyi dar bağlacıyla bağlar. İlk iki seçenek deși kullanır; üçüncü seçenekse tarafsız ödünleme yapısına uymaz.
Hangi cümlede yağmur bir koşul ya da neden değil, eylemi durdurmayan bir engel olarak sunulur?
- Dacă plouă, rămânem acasă.
- Deși plouă, ieșim la plimbare.
- Pentru că plouă, rămânem acasă.
- Plouă și rămânem acasă.
Deși plouă, ieșim la plimbare cümlesi yağmuru dışarı çıkmayı önlemeyen bir engel olarak sunar. Dacă koşul, pentru că neden bildirir; și ise yalnızca iki olguyu birbirine ekler.