Romencede karşılaştırma genellikle mai ve cel mai ile analitik olarak kurulur. Ancak bazı yaygın sıfatların karşılaştırma içindeki anlamlarına özellikle dikkat etmek gerekir: Acest plan este mai bun decât primul. (Bu plan ilkinden daha iyi.) Romence biçim yine mai ile kurulur; sözcüksel anlamı ve sıfat uyumunu ayrıca öğrenmelisin.
Yaygın hangi karşılaştırma biçimlerine özel dikkat gerekir?
Temel sıfatı, onun olağan karşılaştırma biçimini ve göreli üstünlük derecesini birlikte öğren. Romencede sıfatın yerine özel bir karşılaştırma gövdesi gelmez; karşılaştırma belirteci genellikle korunur.
| Anlam | Temel biçim | Karşılaştırma | Göreli üstünlük derecesi |
|---|---|---|---|
| iyi → daha iyi → en iyi | bun | mai bun | cel mai bun |
| kötü → daha kötü → en kötü | rău | mai rău | cel mai rău |
| çok → daha çok → en çok | mult | mai mult | cel mai mult |
| az → daha az → en az | puțin | mai puțin | cel mai puțin |
| büyük/yaşlı → daha büyük/yaşlı → en büyük/yaşlı | mare | mai mare | cel mai mare |
| küçük/genç → daha küçük/genç → en küçük/genç | mic | mai mic | cel mai mic |
Bunlar yaygın anlamların sözcüksel karşılıklarıdır; sıfatın tek sözcük içinde çekimlenmesiyle oluşmaz. Örneğin mai bun, Türkçedeki "daha iyi" gibi belirteç + sıfat yapısındadır. Mai belirteci değişmez, ancak değişken bir sıfat isimle uyum göstermeye devam eder.
Bu biçimlerde uyum nasıl işler?
Yalnızca karşılaştırma belirteci değişmeden kalır; sıfat, nitelediği ismin gerektirdiği cinsiyet ve sayıya göre biçimlenir.
| Uyumu belirleyen öge | Karşılaştırma söz öbeği | Anlam |
|---|---|---|
| eril tekil plan | un plan mai bun | daha iyi bir plan |
| dişil tekil idee | o idee mai bună | daha iyi bir fikir |
| eril çoğul colegi | doi colegi mai buni | daha iyi iki çalışma arkadaşı |
| dişil çoğul soluții | două soluții mai bune | daha iyi iki çözüm |
- Miktar sözcüklerinde de uyum görülür: mai mult timp (daha fazla zaman), mai multă apă (daha fazla su), mai mulți studenți (daha fazla öğrenci), ancak mai multe probleme (daha fazla sorun).
- Rău sıfatının dişil tekil biçimi rea olur: Vremea de azi este mai rea decât cea de ieri. (Bugünkü hava dünkünden daha kötü.)
- Üstünlük belirteci de cel, cea, cei veya cele biçimleriyle uyum gösterir: cel mai bun plan, cea mai bună idee, cei mai buni colegi, cele mai bune soluții (en iyi plan, fikir, çalışma arkadaşları ve çözümler).
Biçim ne zaman sıfat, ne zaman zarftır?
Bir isimle birlikte ya da bir bağ fiilinden sonra sıfat olarak bun kullan. Bir eylemin nasıl yapıldığını anlatırken ise bine kullan: Rezultatul este mai bun. (Sonuç daha iyi.) Buna karşılık Ea cântă mai bine. (O daha iyi şarkı söylüyor.) Bunların üstünlük biçimleri sıfat için cel mai bun (en iyi), zarf için cel mai bine (en iyi biçimde) olur.
| Görev | Temel biçim | Karşılaştırma | Örnek |
|---|---|---|---|
| sıfat | bun | mai bun | Acesta este cel mai bun rezultat. (Bu en iyi sonuç.) |
| zarf | bine | mai bine | Ea lucrează cel mai bine dimineața. (O en iyi sabahları çalışır.) |
Hangi sıfatlar genellikle karşılaştırma derecesi almaz?
Bazı sıfatlar zaten bir sıra, sınır, özdeşlik veya tamamlanmışlık bildirir. Bu nedenle standart Romencede bunlardan genellikle olağan karşılaştırma ya da üstünlük biçimi yapılmaz. Betimleyici dil bilgisi; superior, inferior, prim, ultim, major, minor, perfect, desăvârșit, anterior, ulterior, asemenea, optim, unic ve suprem sıfatlarını karşılaştırma derecesi almayan sıfatlar arasında sayar.
| Sözcüksel sıfat | Doğal kullanım | Tarafsız standart Romencede kaçınılacak biçim |
|---|---|---|
| optim (en uygun) | o soluție optimă (en uygun çözüm) | mai optim |
| unic (eşsiz) | o ocazie unică (eşsiz bir fırsat) | mai unic |
| superior / inferior (üstün / alt) | un nivel superior (üst düzey) | mai superior / mai inferior |
| perfect (kusursuz) | un răspuns perfect (kusursuz bir cevap) | mai perfect |
Bu, sözcüksel bir kısıtlamadır; gündelik ya da retorik dilde görülebilecek her vurgulu kullanımı yasaklayan mutlak bir kural değildir. Özenli yazıda derecelendirilebilir bir ölçekten söz ediyorsan bun, foarte bun, mai bun veya cel mai bun kullan. Anlamın kendisi bir sınır ya da son nokta bildiriyorsa optim, unic veya perfect seç.
Kaçınılacak hatalar
- Mai sözcüğünü cinsiyete veya çoğula göre değiştirme: o idee mai bună ve două idei mai bune de; mai biçimini değiştirme.
- Bir ismi niteleyen sıfat yerine mai bine kullanma: Rezultatul este mai bun, ancak Ea lucrează mai bine.
- Başka dillerdeki tek sözcüklü karşılaştırma biçimlerini Romenceye ayrı gövdeler olarak aktarma: normal Romence dizi bun – mai bun – cel mai bun biçimindedir.
- Tarafsız ve özenli dilde zaten sabit bir sıra veya sınır bildiren sıfata mai ekleme: mai optim, mai unic ve mai perfect yerine optim, unic ve perfect kullan.
- Mult ve puțin sözcüklerinin miktar bildirebildiğini unutma: mai mult timp (daha fazla zaman) ve mai puține probleme (daha az sorun), mult mai interesant (çok daha ilginç) ile aynı yapı değildir.
Eril tekil bir ismi nitelerken "daha iyi" anlamını hangi Romence söz öbeği verir?
- mai bun
- mai bine
- mai bună
- cel mai bun
Eril tekil sıfat bun, karşılaştırma biçimi ise mai bun olur. Mai bine zarf olan "daha iyi"dir; cel mai bun ise üstünlük biçimidir.
Cümleyi tamamla: Această soluție este ___ decât cealaltă. (Bu çözüm diğerinden daha iyi.)
- mai bun
- mai bine
- mai bună
- mai bune
Soluție dişil tekil olduğu için sıfat bună biçiminde olmalıdır. Karşılaştırma belirteci mai değişmez: mai bună decât.
Hangi cümlede "daha iyi" anlamındaki zarf karşılaştırması doğru kullanılmıştır?
- Rezultatul este mai bine.
- Ea cântă mai bună.
- Rezultatul este mai bună.
- Ea cântă mai bine.
Cântă bir eylemi anlatır; bu yüzden bine zarfını ve onun mai bine karşılaştırma biçimini alır. Bun sıfatı ise bir ismi ya da bağ fiilinin öznesini niteler.
Hangi cümlede normalde derece almayan sözcüksel bir sıfata karşılaştırma eklenmemiştir?
- Aceasta este o ocazie mai unică.
- Aceasta este o ocazie unică.
- Aceasta este o ocazie mai unice.
- Aceasta este cea mai unică ocazie.
Unic zaten eşsizlik bildirir; bu nedenle tarafsız standart Romencede o ocazie unică kullanılır. Diğer seçenekler normalde derece almayan bir sıfata karşılaştırma ya da üstünlük belirteci ekler.
Eril tekil rău sıfatının karşılaştırma dizisi hangisidir?
- rău – mai bine – cel mai bine
- rău – mai rău – cel mai rău
- rău – mai rea – cele mai rele
- rău – răi – cel mai răi
Eril tekil dizi rău – mai rău – cel mai rău biçimindedir. Rea ve rele, sırasıyla dişil tekil ve dişil çoğul isimlerle kullanılan uyum biçimleridir; burada istenen temel dizi değildir.