Romencede sıfat bir ismi niteler ve genellikle o ismin cinsiyetine ve sayısına uyacak biçimde değişir. un băiat bun (iyi bir erkek çocuk) ile o fată bună (iyi bir kız) örneklerini karşılaştır: sıfat aynı anlamı taşır, ama aldığı ek isme göre değişir.
Romencede sıfatlar isimlerle nasıl uyum sağlar?
İsmin cinsiyetine ve sayısına uyan sıfat biçimini seç; önce Romencede isim cinsiyeti kalıbını belirle, ardından tekil isimle tekil, çoğul isimle çoğul sıfat kullan.
| İsim kalıbı | Cinsiyet ve sayı | Örnek |
|---|---|---|
| Eril tekil | eril + tekil | un băiat bun (iyi bir erkek çocuk) |
| Dişil tekil | dişil + tekil | o fată bună (iyi bir kız) |
| Nötr tekil | nötr + tekil | un scaun bun (iyi bir sandalye) |
| Eril çoğul | eril + çoğul | doi băieți buni (iki iyi erkek çocuk) |
| Dişil çoğul | dişil + çoğul | două fete bune (iki iyi kız) |
| Nötr çoğul | nötr + çoğul | două scaune bune (iki iyi sandalye) |
Doğru biçimi nasıl seçersin?
- Sıfatın nitelediği ismi bul: case frumoase (güzel evler) söz grubunda sıfat case ismini niteler.
- İsmin cinsiyetini ve sayısını kontrol et. Tanımlık veya sayı sözcüğü sana yardımcı olabilir: un ve doi çoğu zaman erile, o ve două ise dişile işaret eder; nötr bir isim tekilde eril, çoğulda dişil kalıbı izler.
- Uygun sıfat biçimini kullan: un hotel nou (yeni bir otel), ama două hoteluri noi (iki yeni otel).
Hangi sıfat biçimlerini öğrenmelisin?
Birçok sıfatın dört biçimi vardır; ancak yaygın sıfatlar arasında üç, iki veya yalnızca bir yazılı biçimi olanlar da bulunur. Tablo, her yeni sıfatın biçimini tahmin etmeye yarayan bir kural değil, kullanışlı örnekler sunar; daha kapsamlı sıfat biçimi kalıpları makalesi diğer ekleri ve gövde değişikliklerini açıklar.
| Kalıp | Cinsiyet ve sayıya göre biçimler | Örnekler |
|---|---|---|
| Dört biçim | eril/nötr tekil; dişil tekil; eril çoğul; dişil/nötr çoğul | bun, bună, buni, bune (iyi) |
| Üç biçim | eril/nötr tekil; dişil tekil; bütün çoğullar | mic, mică, mici (küçük); nou, nouă, noi (yeni) |
| İki biçim | bütün tekiller; bütün çoğullar | mare, mari (büyük); verde, verzi (yeşil) |
| Tek biçim | bütün cinsiyetler ve sayılar | roz (pembe): o rochie roz, două rochii roz (pembe bir elbise, iki pembe elbise) |
Nötr bir isimde ne olur?
Nötr bir isim tekilde eril, çoğulda dişil gibi davranır; onu niteleyen sıfat da aynı yönde değişir. un scaun bun (iyi bir sandalye) söz grubunda bun eril tekildir; două scaune bune (iki iyi sandalye) söz grubunda ise bune dişil çoğuldur. İsim kalıbı için nötr isimler makalesine bak.
Hangi biçimler aynı kalabilir?
Uyum, her biçimin farklı görünmesi gerektiği anlamına gelmez. Romence mare sıfatı eril ve dişil tekilde aynı biçimdedir; çoğulda ise mari olur: un oraș mare, o casă mare, orașe mari, case mari (büyük bir şehir, büyük bir ev, büyük şehirler, büyük evler).
Standart dilde değişmeyen bir sıfat olan roz, bütün cinsiyetlerde ve sayılarda aynı yazılı biçimi korur. Bu, eksik bir ek değil, gerçek bir sıfat kalıbıdır: pereți roz (pembe duvarlar) ve rochii roz (pembe elbiseler). Buradaki örnekler günümüzün ölçünlü Romencesine aittir; bölgesel, eski ve konuşma diline özgü biçimler bu temel dersin kapsamı dışındadır.
Kaçınılacak hatalar
- Eril tekil biçimi otomatik olarak kullanma: o fată bună de, o fată bun deme.
- Her çoğul isimle doi kullanma: hem două fete bune hem de două scaune bune söz grubunda două gerekir.
- Değişmeyen bir sıfatı değiştirme: bu temel kalıpta două rochii roz kullan, două rochii roze kullanma.
- Tek bir ekin her sıfata uyduğunu varsayma. bun, bună, buni, bune veya mare, mari gibi kullanışlı bir biçim grubunu birlikte öğren.
Hangi söz grubunda sıfat dişil tekil bir isimle uyum sağlar?
- o carte bună
- un băiat bun
- doi băieți buni
- două scaune bune
Carte dişil tekil bir isimdir, bu yüzden uygun biçim bună olur. Diğer söz grupları sırasıyla eril tekil, eril çoğul ve nötr çoğuldur.
Tamamla: două scaune ___ (iki iyi sandalye)
- bune
- bun
- bună
- buni
Scaune nötr çoğul bir isimdir. Nötr isimler çoğulda dişil çoğul sıfat biçimi olan bune ile kullanılır.
Hangi cümlede uyum doğrudur ve “İki ev de büyük.” anlamı verilir?
- Cele două case sunt mari.
- Cele doi case sunt mari.
- Cele două case sunt mare.
- Cele două casă sunt mari.
Case dişil çoğul bir isimdir; bu yüzden sayı sözcüğü două, mare sıfatının çoğul biçimi ise mari olur.
Tamamla: Am două cărți ___. (İki yeni kitabım var.)
- noi
- nouă
- nou
- noii
Cărți dişil çoğul bir isimdir ve nou sıfatının bütün cinsiyetler için çoğul biçimi noi olur.
Romence mare sıfatıyla ilgili hangi ifade doğrudur?
- Eril ve dişil tekilde ayrı biçimleri vardır.
- Eril ve dişil tekilde aynı biçimdedir; bütün cinsiyetlerde çoğul biçimi mari olur.
- Tekil veya çoğul olmasına göre hiç değişmez.
- Bütün çoğul söz gruplarında mare biçimi kullanılır.
Mare tekil, mari ise çoğul biçimidir: un băiat mare, o fată mare, băieți mari, fete mari.