Romencede görünüşte birbirine çok benzeyen iki kalıp vardır: niciun/nicio ve nici un/nici o. Günümüz standart Romencesinde olumsuz zamirsel belirleyici bir isimden önce tek sözcük olarak yazılır: Nu am niciun bilet. (Hiç biletim yok.) Aradaki boşluk anlamlıdır; kişisel bir yazım tercihini değil, farklı bir yapıyı gösterir.
Niciun ve nicio ne zaman bitişik yazılır?
Açıkça belirtilen tekil bir isimden önce gelip "hiçbir" ya da "herhangi bir ... değil" anlamını taşıdığında niciun veya nicio biçimini bitişik yaz. Eril ya da nötr isimlerle niciun, dişil isimlerle nicio kullan.
| İsim öbeği | Belirleyici | Doğal örnek | Anlam |
|---|---|---|---|
| eril tekil | niciun | Nu am niciun bilet. (Hiç biletim yok.) | hiçbir bilet |
| nötr tekil | niciun | Nu am niciun răspuns. (Hiç yanıtım yok.) | hiçbir yanıt |
| dişil tekil | nicio | Nu am nicio întrebare. (Hiç sorum yok.) | hiçbir soru |
| tamlayan-yönelme hâli, eril veya nötr tekil | niciunui | Nu răspund niciunui mesaj. (Hiçbir mesaja yanıt vermiyorum.) | hiçbir mesaja |
| tamlayan-yönelme hâli, dişil tekil | niciunei | Nu răspund niciunei colege. (Hiçbir kadın meslektaşıma yanıt vermiyorum.) | hiçbir kadın meslektaşa |
| tamlayan-yönelme hâli, çoğul | niciunor | Nu am răspuns niciunor mesaje. (Hiçbir mesaja yanıt vermedim.) | hiçbir mesaja |
En hızlı yazım testi nedir?
Önce un/o biçiminin olumsuz belirleyicinin bir parçası mı olduğunu, yoksa sayı sözcüğü olarak "bir" anlamını mı koruduğunu ya da bir karşıtlıkta bağımsız tanımlık olarak mı kullanıldığını sor. Sıradan olumsuz belirleyiciyi bitişik yaz. Nici kendi zarf anlamını taşıyor ve un/o sayılıyor, başka bir ögeyle karşıtlık kuruyor ya da ek bir olumsuz öge olarak kullanılıyorsa sözcükleri ayrı yaz.
| Yapı | Örnek | Neden |
|---|---|---|
| olumsuz belirleyici | Nu am niciun bilet. (Hiç biletim yok.) | Öbek yalnızca bir biletin varlığını reddeder. |
| sayı karşıtlığı | Nu am nici un bilet, nici două. (Ne bir biletim ne de iki biletim var.) | Un, "bir" sayı sözcüğüdür ve două ile karşıtlık kurar; bu yüzden sözcükler ayrı kalır. |
| eklenmiş olumsuz öbekte bağımsız tanımlık | Nu este naiv și nu este nici un om incult. (O saf değil, kültürsüz biri de değil.) | Nici, "o da değil" anlamını taşırken un isim öbeğinde tanımlık olarak kalır. |
| tek başına kullanılan birleşik zamir | Niciunul dintre colegi nu a venit. (Meslektaşların hiçbiri gelmedi.) | Zamir bitişik yazılır; ismin bulunmaması biçimi nici unul yapmaz. |
Bu testi mekanik bir çeviri kuralına dönüştürme. Türkçedeki "hiçbir", "herhangi bir ... değil", "ne ... ne de" ve "... bile değil" anlamları Romencede birden fazla yapıyla karşılanabilir. Romence söz dizimine bak: sıradan olumsuz belirleme niciun/nicio biçimini, açık bir sayı karşıtlığı ise nici un/nici o biçimini gerektirir.
Biçim tek başına kullanıldığında ne olur?
Tek başına kullanılan olumsuz zamir de normalde bitişik yazılır: niciunul, niciuna, niciunii veya niciunele. Tekilde zamir ismin yerini alır; bu yapı, ismi söylenmemiş olan niciun/nicio belirleyicisi değildir.
| Kullanım | İsimden önce belirleyici | Tek başına kullanılan zamir | Örnek |
|---|---|---|---|
| eril veya nötr tekil | niciun | niciunul | Nu văd niciun coleg. Niciunul nu a venit. (Hiçbir meslektaş görmüyorum. Hiçbiri gelmedi.) |
| dişil tekil | nicio | niciuna | Nu văd nicio colegă. Niciuna nu a venit. (Hiçbir kadın meslektaş görmüyorum. Hiçbiri gelmedi.) |
| tamlayan-yönelme hâli, eril veya nötr tekil | niciunui | niciunuia | Nu i-am răspuns niciunuia. (Hiçbirine yanıt vermedim.) |
| tamlayan-yönelme hâli, dişil tekil | niciunei | niciuneia | Nu i-am răspuns niciuneia. (Hiçbirine yanıt vermedim.) |
| tamlayan-yönelme hâli, çoğul | niciunor | niciunora | Nu le-am scris niciunora. (Hiçbirine yazmadım.) |
Niciun neden çoğunlukla nu ile birlikte kullanılır?
Romence normalde olumsuz uyum kullanır: nu, aynı cümledeki olumsuz belirleyici veya zamirle birlikte kalır. Bu nedenle Nu am niciun motiv. cümlesi "Hiçbir nedenim yok" anlamına gelir; iki olumsuz öge cümleyi olumlu yapmaz. Öne alınan biçimle de nu korunur: Niciunul nu a răspuns. (Hiçbiri yanıt vermedi.) Daha geniş kalıp için Romencede olumsuz uyum konusuna bak.
- Sıradan bir isim öbeğinde bitişik yazılan belirleyiciyi kullan: Nu am niciun plan. (Hiçbir planım yok.)
- Dişil bir isimle bitişik yazılan dişil belirleyiciyi kullan: Nu am nicio soluție. (Hiçbir çözümüm yok.)
- Kastedilen kişi veya şey bağlamdan anlaşılıyorsa bitişik yazılan zamiri kullan: Niciunul nu este liber. (Hiçbiri müsait değil.)
- Olumsuz biçim özne olduğunda bile çekimli fiilden önce nu biçimini koru: Niciuna nu vine. (Hiçbiri gelmiyor.)
Kaçınılacak hatalar
- Sıradan "hiçbir öğrenci" anlamı için nici un student yazma; niciun student yaz.
- Açık bir sayı karşıtlığını bitişik yazma: Nu am nici un bilet, nici două. cümlesinde nici un ayrı kalır.
- Tekil zamir olarak tek başına niciun kullanma; göndergeye göre niciunul veya niciuna kullan.
- Niciun zaten olumsuz göründüğü için nu biçimini kaldırma. Romencede normal kullanım Nu a venit niciun student. (Hiçbir öğrenci gelmedi.) biçimidir.
- Bir sözcüğün yazımını hecelere ayrılmasıyla karıştırma: DOOM3, ni-ciun/nici-un gibi hecelemeler verir; ancak bunlar sıradan olumsuz belirleyiciyi nici un diye yazmayı geçerli kılmaz.
Hangi cümlede eril tekil bir isimden önce bitişik yazılan olumsuz belirleyici kullanılmıştır?
- Nu am niciun bilet.
- Nu am nici un bilet, nici două.
- Niciunul nu a venit.
- Nu am nicio idee.
Niciun, eril tekil bilet isminden önce bitişik yazılan belirleyicidir. Diğer seçeneklerde sırasıyla sayı karşıtlığı, tek başına kullanılan zamir ve dişil belirleyici bulunur.
Tamamla: Nu am ___ întrebare. (Hiç sorum yok.)
- niciun
- nici una
- nicio
- niciunul
Întrebare dişil tekil bir isimdir; bu nedenle olumsuz belirleyici bitişik yazılan nicio biçimidir.
Hangi cümlede bir bilet ile iki bilet doğru biçimde karşılaştırılmıştır?
- Nu am niciun bilet, nici două.
- Nu am nici un bilet, nici două.
- Nu am nicio bilet, nici două.
- Nu am niciunul bilet, nici două.
Burada un, "bir" sayı sözcüğüdür ve două ile karşıtlık kurar; bu nedenle nici un iki ayrı sözcük olarak yazılır.
Hangi seçenekte dintre ile birlikte tek başına kullanılan eril veya nötr tekil bir zamir vardır?
- Niciun coleg nu a venit.
- Niciunul dintre colegi a venit.
- Niciunul dintre colegi nu a venit.
- Nicio dintre colegi nu a venit.
Tek başına kullanılan zamir niciunul biçimidir; çekimli fiil içeren olumsuz cümlede nu da gerekir: Niciunul dintre colegi nu a venit.
Tamamla: Nu i-am răspuns ___ dintre candidați. (Adayların hiçbirine yanıt vermedim.)
- niciunui
- niciunora
- niciuneia
- nicio
Öbek çoğul bir grubu gösterir ve fiil yönelme hâlinde bir alıcı gerektirir; bu yüzden tek başına kullanılan tamlayan-yönelme zamiri niciunora olur.