Romencede belirsiz zamirler ve belirleyiciler

Romencede belirsiz zamirler ve belirleyiciler, tam olarak hangisi olduğunu belirtmeden bir kişiye, nesneye, seçeneğe veya miktara gönderme yapar. Zamir tek başına kullanılır, belirleyici ise bir isimden önce gelir: Cineva a lăsat ceva pe masă. (Biri masanın üzerine bir şey bıraktı.)

Bir kişiye veya nesneye hangi belirsiz biçimle gönderme yapılır?

İnsanlar için kişi bildiren, nesne veya durumlar için nesne bildiren bir biçim seç. Bağlam her ikisine de izin veriyorsa genel bir biçim kullan; ardından cümlenin anlamına uygun biçimi belirle.

Bir biçim ne zaman zamir, ne zaman belirleyicidir?

İsim zaten anlaşılıyorsa zamiri tek başına, belirleyiciyi ise doğrudan isimden önce kullan. Bazı sözcüklerin bu iki görev için ayrı biçimleri vardır; bazılarıysa aynı biçimi korur.

Tanımlığa benzeyen un ve o biçimleri, bir isimden önce belirsiz tanımlık da "bir" anlamına gelen belirleyici de olabilir. Tek başına kullanılan zamirler unul ve una biçimleridir. Tanımlık kullanımı için Romencede belirsiz tanımlıklar konusuna bak. Cineva, ceva, altcineva ve altceva yalnızca zamirdir; doğrudan bir ismi nitelemez.

Cinsiyet ve sayı uyumu nasıl sağlanır?

Değişken biçimi, nitelediği veya yerini aldığı isimle uyumlu hâle getir. Fiecare tekil kalırken câțiva/câteva sayılabilir, çoğul bir gruba gönderme yapar. Nötr isimlerde tekilde eril, çoğulda dişil kalıbı kullan: un hotel, ama câteva hoteluri.

• Eril veya nötr tekil bir isimden önce alt, dişil tekil bir isimden önce altă kullan: alt răspuns, altă întrebare (başka bir cevap, başka bir soru).
• Eril veya nötr tekil bir isimle vreun, dişil tekil bir isimle vreo kullan: vreun motiv, vreo problemă (herhangi bir neden, herhangi bir sorun).
• Eril çoğul isimlerle câțiva, dişil veya nötr çoğul isimlerle câteva kullan: câțiva studenți, câteva exerciții.
• Cineva veya ceva sözcüğünden sonra gelen betimleyici sıfat eril tekil olur: cineva nou (yeni biri), ceva interesant (ilginç bir şey).

Yararlı tamlayan-yönelme biçimleri nelerdir?

Temel yalın-belirtme kullanımında birçok belirsiz biçimi tanımak kolaydır. Tamlayan-yönelme öbeklerinde ise tek başına kullanılan zamirlerle belirleyiciler farklı biçimler alır. Bunları Türkçeden hareketle oluşturmaya çalışmak yerine çiftler hâlinde öğren.

Burada gösterilen fiecăruia ve fiecărei biçimleri bitişik yazılır. Yalnızca kişi bildiren cineva, altcineva ve oricine biçimlerinin çoğulu yoktur; tamlayan-yönelme biçimleri cuiva, altcuiva ve oricui olur. Bağımsız tamlayan kullanımında gerektiği gibi iyelik tanımlığını kullan: cartea cuiva (birinin kitabı), ale oricui (herhangi birininkiler). Daha geniş hâl sistemi için Romencede hâl sistemi konusuna bak.

Belirsiz bir doğrudan nesneyle pe ne zaman kullanılır?

Doğrudan nesne görevindeki ve yalnızca kişi bildiren belirsiz zamirlerle pe kullan: Am văzut pe cineva. (Birini gördüm.) Yalnızca nesne bildiren biçimler bu görevde pe almaz: Am cumpărat ceva. (Bir şey satın aldım.) Unul, altul ve vreunul gibi biçimlerde, tek başına kullanılan zamir bir kişiyi gösteriyorsa pe kullanımı yaygındır. Ancak insan bildiren bir isimden önceki belirsiz belirleyici normalde pe almaz.

Bunlar her doğrudan nesneyi kapsayan eksiksiz bir kural değil, öğrenciye yönelik temel ilkelerdir. Canlılık, belirlilik, isim türü, vurgu ve sözcük dizimi pe kullanımını etkileyebilir. Nesnenin zamirle yinelenmesi başlıklı konu daha geniş sistemi açıklar.

Belirsiz biçimler sorularda ve olumsuz cümlelerde nasıl kullanılır?

Bildirme cümlelerinde ve sorularda belirli olmayan bir kişi veya nesne için cineva ve ceva kullan: A venit cineva? (Biri geldi mi?) ve Ai ceva pentru mine? (Benim için bir şeyin var mı?) Soru belirsizliği öne çıkarıyorsa vreun/vreo kullan: Ai vreun plan? (Herhangi bir planın var mı?) Serbest seçim veya genel "herhangi bir" anlamı için oricine ve orice kullan: Oricine poate participa. (Herkes katılabilir.)

• Fiecare, üyelerin her birini ayrı ayrı ele alır ve normalde tekil isimle kullanılır: Fiecare participant primește un ecuson. (Her katılımcı bir yaka kartı alır.)
• Orice değişmez ve tek başına ya da bir isimden önce kullanılabilir: Orice este posibil. (Her şey mümkün.) / Orice răspuns este acceptabil. (Herhangi bir cevap kabul edilebilir.)
• Vreun/vreo daha belirsiz ve çoğu zaman soru bildiren bir seçim ifade eder: Există vreun autobuz direct? (Doğrudan giden herhangi bir otobüs var mı?) Un/o biçimlerinin her kullanımının yerine geçmez.
• Açıkça hiç kimse, hiçbir şey ya da hiçbir ... yok/değil anlamını vermek için nimeni, nimic ve niciun/nicio olumsuz biçimlerini kullan; olumsuz zamirler konusuna bak. Her olumsuz cümleyi belirsiz zamir kuralına dönüştürme.

Hangi farklı kullanımları tanımalısın?

Buradaki biçimler günümüz standart Romencesinin nötr kullanımına aittir. Altcineva, altceva, altcuiva ve oricui birleşik biçimleri, her belirsiz sözcüğün serbestçe birleştirilebildiğini göstermek için değil, kaynaklarla doğrulanmış yerleşik biçimler oldukları için ele alınır. İnsan bildiren belirsiz bir doğrudan nesnede pe ve uyumlu klitik vurguya ve bilgi yapısına bağlı olabilir. Cineva ve yalnızca kişi bildiren ilgili biçimlerle, sıradan kalıpta uyumlu klitik gerekmez.

Kaçınılacak hatalar

• Tek başına bir zamirin gerektiği yerde belirleyici kullanma: unul tek başına "biri" anlamına gelir, un student ise bir isimden önce "bir öğrenci" demektir.
• Yanlış dişil veya çoğul biçimi kullanma: vreo problemă, câțiva colegi ve câteva probleme doğrudur.
• Nesne bildiren bir zamire pe ekleme: sıradan bir doğrudan nesne olarak pe ceva içeren bir biçim yerine Am găsit ceva. (Bir şey buldum.) de.
• Pe cineva yapısını otomatik olarak klitikle yineleme: Am văzut pe cineva. nötr öğrenci kalıbıdır; L-am văzut pe cineva bilgi yapısını değiştirir ve temel biçim değildir.
• Fiecare ile oricine sözcüklerini karıştırma: fiecare üyeleri tek tek ele alır, oricine ise herhangi bir kişi anlamına gelir.