Romencede olumsuz emirler

Romencede olumsuz emir, birine bir şeyi yapmamasını söyler: Nu atingeți exponatele! (Sergilenen eserlere dokunmayın!) Kullanılan biçim, tanıdığın bir kişiye, birden fazla kişiye veya resmî hitap ettiğin birine seslenmene göre değişir. Tanıdığın tek bir kişi için temel kalıp, nu ile fiilin a almayan mastar biçimidir: a atinge, nu atinge olur.

Olumsuz emir nasıl oluşturulur?

Tu ile hitap ederken nu sözcüğünü a almayan mastarın önüne getir. Voi ile veya resmî dumneavoastră biçimiyle hitap ederken ise nu sözcüğünü ikinci çoğul kişinin şimdiki zaman biçiminin önüne getir.

1. A veni veya a hotărî gibi sözlük biçimiyle başla. Baştaki a, mastar işaretçisidir ve tekil olumsuz emrin bir parçası değildir.
2. Tanıdığın tek bir kişiye hitap ederken bu işaretçiyi kaldır: a veni fiilinden veni, a hotărî fiilinden de hotărî kalır.
3. Kalan fiilin önüne nu getir: Nu veni! (Gelme!) ve Nu hotărî! (Karar verme!).
4. Birden fazla kişiye veya resmî hitap ettiğin tek bir kişiye seslenirken nu ile voi biçimini kullan: Nu veniți! (Gelmeyin!).

Tekil olumsuz emir neden mastara benzer?

Tekil olumsuz emir, mastarın a işaretçisi çıkarılarak oluşturulur. Bu yüzden genellikle olumlu tu emir biçimiyle veya tu şimdiki zaman biçimiyle aynı olmaz. Mergi! (Git!) ile Nu merge! (Gitme!) ve Râzi! (Gül!) ile Nu râde! (Gülme!) arasındaki karşıtlığa dikkat et.

Nu sözcüğünden sonra mastar işaretçisini kullanma: doğru biçim Nu cânta!, yanlış biçim ise Nu a cânta! olur. Aynı yapı dönüşlü mastarlarla da kullanılır, ancak dönüşlü zamirin yeri değişir; a se duce fiilinden Nu te duce! (Gitme!) elde edilir. Sözlük biçimiyle ilgili terimler için Romencede mastar ve sözlük biçimi konusuna bak.

Hangi düzensiz biçimleri ayrıca öğrenmelisin?

Sık kullanılan bazı fiillerin olumlu tekil emir biçimleri özeldir. Bu fiillerin olumsuz tekil emirleri yine genel nu + a almayan mastar kalıbını izler. Bu nedenle olumlu ve olumsuz biçimler birbirinden oldukça farklı görünebilir. Çoğul ve resmî olumsuz emirlerde nu ile olağan çoğul biçim kullanılır.

Özellikle kullanışlı olan Fii calm! (Sakin ol!) ile Nu fi zgomotos! (Gürültücü olma!) çiftini aklında tut. Olumsuz biçim, olumlu emirdeki fii değil, fi olur. Benzer biçimde Vino!, Nu veni!; dönüşlü Du-te! ise Nu te duce! olur.

Olumsuz emirde vurgusuz zamirler nereye gelir?

Olumsuz emirde vurgusuz nesne zamiri veya dönüşlü zamir, nu sözcüğünden sonra ve fiilden önce gelir. Olumlu emirlerde bunun tersi görülür: zamir fiilden sonra gelir ve fiile kısa çizgiyle bağlanır. Karşılaştır: Îmbracă-te! (Giyin!) ve Nu te îmbrăca! (Giyinme!).

Olumsuz klitik gruplarında nu-ți ve nu-i gibi biçimler kısalmış bir klitikle yazılabilir; nu îți ve nu îi gibi tam biçimler de kullanılır. Temel yerleşim kuralı değişmez: önce nu, ardından klitik ve sonra fiil gelir. Dönüşlü zamir sisteminin bütünü için Romencede dönüşlü zamirler konusuna bak.

Olumsuz bir isteği nasıl daha kibar hâle getirebilirsin?

Yalın bir olumsuz emir kendiliğinden kaba değildir. Olağan bir güvenlik talimatı, davet, uyarı veya kesin emir olabilir. İfadenin gücünü kişiler arasındaki ilişki, tonlama, ortam ve te rog ya da vă rog gibi sözler belirler. Hizmet verilen bir ortamda veya tanımadığın biriyle konuşurken şimdiki dilek kipli bir istek kalıbı çoğu zaman yararlı bir seçenektir.

Vă rog să nu kalıbı açıkça kibardır ve dilek kipli yan cümlede resmî dumneavoastră biçimini kullanır: Vă rog să nu intrați. (Lütfen girmeyin.) Buna karşılık Nu intrați!, aynı çoğul veya resmî olumsuz emir biçimidir; duruma göre tarafsız ya da kesin olabilir. Emir kipi tek başına kaba konuşmanın değişmez bir göstergesi değildir. İlgili seçenekler için să ile şimdiki dilek kipi, kibar hitap zamirleri ve tarafsız, resmî ve konuşma dilindeki Romence konularına bak.

Kaçınılacak hatalar

• Tanıdığın tek bir kişiye hitap ederken mastar işaretçisini kullanma: Nu a veni! değil, Nu veni! yaz.
• Tekil olumsuz emir yerine olağan şimdiki zaman biçimini kullanma: Nu merge! "Gitme!" demektir; Nu mergi ise anlamı bağlama göre değişen bir şimdiki zaman biçimidir.
• Nu sözcüğünden sonra düzensiz olumlu emir biçimini kullanma: Vino!, Nu veni!; Fă! ise Nu face! olur.
• Olumsuz emirde klitik zamiri fiilden sonra getirme. Olumlu emirdeki fiil sonrası kalıbı kullanmak yerine Nu mă ajuta! ve Nu te duce! de.
• Çoğul biçimli olumsuz bir emrin her zaman resmî veya her zaman kaba olduğunu düşünme: Nu intrați!, voi ile birden fazla kişiye ya da dumneavoastră ile tek bir kişiye yöneltilebilir; hitap düzeyini bağlam belirler.