-ea Fiillerinin Şimdiki Zaman Çekim Kalıpları

Mastarı -ea ile biten Romence fiiller çoğunlukla ikinci çekimin şimdiki zaman eklerini alır, ancak gövdeleri değişebilir. Her fiilin aynı biçimde çekildiğini varsaymak yerine bütün çekim biçimlerini öğren: Văd trenul. (Treni görüyorum.)

-ea ile biten bir fiilin şimdiki zamanı nasıl oluşturulur?

Olgular, alışkanlıklar ve şu anda gerçekleşen eylemler için kullanılan şimdiki zamanın bildirme kipinde, fiilin gövde değişimlerini de kontrol ederek kişi ve sayıya uygun eki kullan.

Burada -Ø, ek gelmediğini gösterir. Noi ve voi ekleri her zaman vurguludur: vedem ve vedeți. Romence yazım, örnekteki gövde değişimini de korur: văd, ama vezi, vede, vedem, vedeți. Ekler kalıbı tanımana yardımcı olur, ancak bütün yazım değişikliklerini önceden göstermez.

Hangi çekim dizilerini bütünüyle öğrenmelisin?

Yaygın fiillerin altı biçimden oluşan tam çekimini öğren. Bu örneklerde birinci tekil kişi ile üçüncü çoğul kişi aynıdır. Bu nedenle özne zamiri kullanılmadığında bağlam önem kazanabilir.

Bu biçimler üç yararlı değişim türü gösterir. A vedea fiilinin gövdesi văd, vez- ve ved- arasında değişir. A cădea fiilinde cad-, caz- ve căd- biçimleri görülür. A putea daha düzensizdir; şimdiki zaman çekimi pot, poți, poate, putem, puteți, pot biçimlerinden oluşur. Üç mastar da -ea ile bitse bile bu biçimleri ayrı ayrı öğren.

Özne zamiri gerekli mi?

Genellikle hayır. Romencede fiil ve bağlam özneyi açıkça gösteriyorsa özne zamiri çoğu zaman kullanılmaz. Bu nedenle Văd. (Görüyorum.) ve Pot să vin. (Gelebilirim.) denebilir. Karşıtlık kurmak veya anlamı netleştirmek için zamiri kullan: Eu văd, dar ei nu văd. (Ben görüyorum ama onlar görmüyor.) Zamiri hangi durumlarda kullanmanın yararlı olduğunu Romencede özne zamirleri başlıklı makalede görebilirsin.

Olumsuz cümle ve soru nasıl kurulur?

Nu sözcüğünü doğrudan çekimli fiilin, yani şimdiki zamanı taşıyan ve özneyle uyum gösteren fiil biçiminin önüne getir. Evet-hayır sorusu genellikle aynı sözcük dizimini korur; konuşmada soru tonlaması, yazıda ise soru işareti kullanılır.

A putea fiilinden sonra genellikle să ile birlikte ikinci bir fiil gelir: Pot să ajut. (Yardım edebilirim.) Bu makalede yalnızca a putea fiilinin şimdiki zaman biçimine ihtiyacın var; ayrı bir konu olan şimdiki zaman dilek-istek kipi, să sonrasındaki fiili açıklar. Nu sözcüğünün daha genel kullanımı için Romencede nu ile olumsuzluk başlıklı makaleye bak.

Hangi -ea fiilleri ayrıca ezberlenecek kadar düzensizdir?

Gövdesi büyük ölçüde değişen veya kendine özgü bir çekim dizisi olan yaygın fiilleri tek bir kalıba zorlamak yerine ezberle. A vedea, a cădea ve a putea fiillerinin yanı sıra a avea (am, ai, are, avem, aveți, au), a vrea (vreau, vrei, vrea, vrem, vreți, vor) ve a bea (beau, bei, bea, bem, beți, beau) fiillerine özellikle dikkat et. A avea fiilinin şimdiki zamanı ayrı bir makalede öğretilir. A apărea, a dispărea, a părea, a prevedea, a revedea, a scădea ve a tăcea gibi başka fiiller, başvurulan dil bilgisi kaynağında a vedea kalıbıyla birlikte verilir; yine de her biriyle ilk karşılaştığında sözlüğe kısaca bakman iyi olur.

Kaçınılacak hatalar

• Özneden sonra mastar kullanma: Noi vedea filmul değil, Noi vedem filmul de.
• A vedea fiilinin gövdesini başka bir fiilde kullanma. "Yapabilirsin" demek istediğinde Tu vezi değil, Tu poți; "düşüyoruz" demek istediğinde Noi vedem değil, Noi cădem de.
• Çoğul eklerini ve doğru yazımlarını koru: cădem, cădeți ve putem, puteți. Özenli standart Romence yazıda bu biçimlerde Romenceye özgü işaretleri doğru kullan.
• Sıradan bir olumsuz cümlede nu sözcüğünü çekimli fiilin önünde tut: Pot nu să vin değil, Nu pot să vin de.
• A cădea (düşmek) ile a se cădea (uygun veya yerinde olmak) farklı fiillerdir; bu makale ilkini öğretir.